| خانه | ثبت نام | ورود اعضا | جستجو | كلوب ها | چت | بلاگ توییت | نوشته ها | سوالات متداول | همسنگ | لينكها | آمار | راهنما | | فروشگاه |

كلوب ها

كلوب ها :: جستجو در كلوب :: گزينه هاي كلوب :: برترينها در كلوبها


H- كلوب هاي مهندسي > مهندسی حفاری نفت > آشنايي با فراورده هاي نفت خام
lunatic #1
پستها: 862

آف لاين
2013/09/30 10:42:28
آشنايي با فراورده هاي نفت خام

فراورده هاي نفت خام
در پالايشگاه از نفت خام فرآورده هاي گوناگوني به دست مي‌ آيد كه براي آگاهي از چگونگي و مقدار اين فرآورده ها مي بايد نخست نفت خام را در آزمايشگاه مورد ارزيابي قرار داد.
آنچه در اين ارزيابي به دست مي‌ آيد ، براي طراحي و تنظيم كار پالايشگاه و افزارهاي پالايش به كار خواهد آمد.
برشهايي كه از تقطير نفت خام در برج تقطير پالايشگاه به دست آمده اند ، ممكن است به گونه ، اوليه كه فرآورده هايي نيمه نهايي خوانده مي شوند ـ قابل مصرف نباشند ، بنابراين هر برش بنا به چگونگي اش و بالا بردن كيفيت آن به ديگر واحدها چون تبديل كاتاليستي ، كاهش گرانروي ، شستشو با حلال و … برده مي شود ، تا فرآورده هاي نهائي تهيه گردد.
به طور كلي نفت خام پس از ورود به پالايشگاه كمي گرم مي شود و سپس به برج تقطير رانده شده در آنجا در شرايط فشار جو و خلاء به گونه برشهاي مهم نفتي در مي‌ آيد.

اين برشها نقطه پيشجوشهايي گوناگون دارد و (straigh run graction) خوانده مي شوند. گاه ممكن است كه برخي از اين برشها به نام يك فرآورده نهايي روانه بازار گردد ولي معمولاً مي بايد به روي اين برشهاي نخستين ، عمليات تصفيه ديگري نيز انجام شود و احياناً هيدروكربورهايي با هم آميخته گردد تا فرآورده نهايي به دست آيد.

فرآورده هاي مهمي كه از نفت خام به دست مي‌ آيند عبارتند از :
فرآورده نقطه پيشجوش Boiling range point
به درجه سانتيگراد گاز مايع 4/44- تا 1/1+
بنزين هاي هواپيما 2/32+ تا 149+
سوخت موتور 2/32+ تا 215
سوخت هاي جت 8/37 تا 288
نفت سفيد 176 تا 288
سوخت ديزل نفت گاز 204 تا 399
سوخت كوره 399
روغن هاي روان كننده -
قير -
نقطه پيشجوشهاي داده شده را بنا به نياز بازار مي ‌توان در پالايشگاه تغيير داد. از نفت خام فرآورده ه ديگري نيز چون حلالها ، موم ، كك ، دوده ، گوگرد و فرآورده هاي ويژه به دست مي‌ آيد. اين فرآورده ها هر يك ويژگي هائي خاص خود دارند ، كه بنا به نياز بازار تعيين مي شوند.

1ـ گاز مايع
گاز هاي نفتي كه به مايع قابل تبديل اند به نام كوتاه شده L . P . G خوانده مي شوند ، و معمولاص از پروپان و بوتان تشكيل مي يابند. ولي بطور كلي مواد زير مي‌توانند در تركيب آنها ـ به نسبت هاي مناسب ـ سهم داشته باشند : پروپان ، پروپيلن ، نرمال بوتان ، ايزوبوتان و بوتيلن.

مقدار درصد پروپان و بوتان در آميزه ، گاز مايع بسيار مهم است. اين مقدار نسبت به فصلهاي گوناگون تغيير مي كند. درصد پروپان ميان 10 تا 50 متغير است.

2ـ بنزين
بنزين را مي ‌توان به عنوان سوخت موتور هاي احتراق داخلي كه به سيستم اشتعال با جرقه الكتريكي مجهزاند ، تعريف كرد.

از آنجا كه موتور هاي بنزيني گوناگون اند ، پيداست كه بايد بنزين هاي متنوعي نيز با مشخصاتي ويژه ساخته شود.

معمولاً بنزين ها به بنزين‌ هاي هواپيما و بنزين هاي اتومبيل دسته بندي مي شوند.

الف) بنزين هاي هواپيما
گونه هاي بنزين هواپيما اينها هستند :
شماره 1 با عدد اكتان 73
شماره 2 با عدد اكتان ميان 87-80
شماره 3 با عدد اكتان ميان 98-91
شماره 4 با عدد اكتان ميان 130-100
شماره 5 با عدد اكتان ميان 135-108
شماره 6 با عدد اكتان ميان 145-115

ب) بنزين هاي اتومبيل
بنزين اتومبيل به انواع و با ويژگي هائي گوناگون ساخته مي شود.
يكي از مهمترين ويژگي هاي بنزين اتومبيل خوش سوزي (كم بودن صدا و ضربه) آن است.
اين ويژگي با فاكتوري به نام شماره اكتان مشخص مي شود ، و آن در حقيقت تفاوت ميان بنزين هاي موتور اتومبيل را نشان مي دهد. نامگذاري بنزين هاي معمولي ، سوپر و … بر اين پايه است.
گونه هاي مختلف بنزين تفاوت هاي ديگري چون تفاوت در تركيب شيميائي ، در مواد افزودني ، در فراريت و … نيز با هم دارند. شماره اكتان بنزين موتور را مي ‌توان با افزودني هايي چون تترال اتيل سرب يا تترا متيل سرب بالا برد.

3ـ سوخت هاي جت
بهترين سوخت موتور هاي جت فرآورده هاي نفت سفيدي هستند ، زيرا اين فرآورده ها فراريت كمي دارند. بنابراين در سيستم سوخت رساني خفگي پيش نخواهد آمد و نيز تهيه و تصفيه آنها با ويژگي هاي دلخواه بسيار آسان است. سوخت جت به گونه هاي مختلف ساخته مي شوند :
1) ج ، پي ، 1
2) ج ، پي 3
3) ج ، پي ، 4 يا سوخت جت بنزيني
4) ج ، پي ، 5 و ج ، پي ، 6 يا سوخت هاي جت نفت سفيدي سنگين
5) سوخت جت نفتي jet . A . 1

4ـ نفت چراغ kerosene
نفت چراغ يكي از نخستين فرآورده هاي پالايشگاه است كه در آغاز به وسيله يك فرانسوي از قطران زغال سنگ ، تقطير و به عنوان نفت چراغ مصرف شد ، و سپس برشي با اين ويژگي ها از نفت خام تهيه شد كه امروز به مصرف هاي گوناگوني چون نفت چراغ ، سوخت گرما زاد ، سوخت مراكز حرارتي و يكي از مواد سازنده سوخت جد مي رسد.

5ـ سوخت هاي ديزلي Didsel Oils
ساختمان موتور هاي ديزلي و شيوه سوختن سوخت هاي ديزلي در آنها طوري است كه در موارد زير اين موتور ها را بر ديگر موتور ها برتري مي بخشد :
1- آساني تهيه سوخت و بهاي ارزان آن
2- كار بهتر در موتور
3- نيروي بيشتر در موتور
4- عمر و مقاومت بيشتر موتور
5- نياز كمتر موتور به تعمير و ارزاني بهاي تعمير ان

در اين ميان آنچه از همه مهمتر است ارزاني و به صرفه نزديك بودن سوخت ديزل است. به طور كلي يك سوخت در اين گروه بايد اين ويژگي ها را داشته باشد :
1- موتور ديزل بتواند با آن به طور دلخواه كار كند.
2- كار سوخت ها در موتور هاي گوناگون يكسان باشد.
3- بهاي سوخت بسيار كم باشد.

6ـ سوخت هاي كوره
نفت كوره بنا بر مصرف هاي گوناگوني كه دارد ، با ويژگي هايي متفاوت ساخته مي شود. گرچه نفت كوره يك فرآورده بازيافتي و شاخه اي است ، و از آنجا كه يكي از مهمترين سوخت هاي نيروزا است ، پالايشگاه ها مي كوشند تا نوع بهتري از آن بسازند. هم از اين رو است كه امروزه يكي از پر اهميت ترين واحدهاي هر پالايشگاه ، واحد هاي غلظت شكن است كه برش هاي سنگين را در اثر حرارت به اجزاء سبك ونفت كوره نيمه سنگين تبديل مي كند.

7ـ روغن هاي روان كننده
چون در ساختمان خودروها از بدنه تا موتور آنها ، قطعه هاي گردنده بسياري با كارهاي گوناگون بكار رفته اند ، بنابراين ساختن روغن هاي روان كننده با توجه به كار آن قطعه ها ، ضروري خواهد بود.

در تعيين ويژگي هاي اين روغنها نظر متخصصان روغن سازي و مهندسان طراح خودروها مورد توجه قرار مي گيرد. بطور كلي روغن‌هاي روان كننده را به سه دسته تقسيم كرده اند :
• روغن هاي ويژه محفظه ميل لنگ Crankcase Oils ، كه تاكنون هفت نوع از اين روغنها ساخته شده است.
• روغن هاي ويژه بخشهاي اتصالي محور حركت Transmission and Axle Oils كه پنج نوع گوناگون دارد.
• روغنهايي كه به عنوان سيال در تبديل كننده هاي چنبره اي Torque Convertor و چفتهاي هيدروليكي بكار مي روند و در چهار نوع گوناگون ساخته شده اند.

اين دسته بندي به وسيله (اس ، ا ، اي ، S . A . E ) و بر پايه گرانروي انجام شده است. زيرا گرانروي روغن براي مصرف آن در خودروها ويژگي مهمي محسوب مي شود.

8ـ موم هاي‌ نفتي
يكي از مهمترين موادي كه از نفت خام به دست مي‌ آيد و نقش بازرگاني نيز دارد ، مواد مومي است.

در گذشته براي جدا كردن موم از آميزه مواد نفتي نخست آن را در بنزين گرم حل كرده ، پس از سرد شدن با فشار ا ز‌‌صافي هاي ويژه مي گذراندند ، ولي امروزه دريافته اند كه برش نفتي موم دار را مي ‌توان بدون رقيق كردن با بنزين در درجه حرارت هاي پايين با فشار صاف كرده و موم تهيه كرد.

موم از نظر شيميائي همان ماكرو ملكول پارافين است كه از هيدروكربورهاي زنجيري نرمال از CO2 تا CO3 تشكيل شده و به روش هاي گوناگون از نفت خام جدا مي شود.
موم هاي نفتي بيشتر به صورت جامدند (در حرارت 77 درجه فارنهايت جامدند) ، ولي به هر حال شكل پذيرند و گرانروي آنها در 210 درجه فارنهايت ميان 35 تا 45 سانتي استوك تغيير مي كند.
بلورهاي موم به شكل هاي گوناگون از قبيل خط كشيده يا مسطح متبلور مي شوند. اگر كار تصفيه روي آن خوب انجام شود ، بلورهاي موم خشك ، محكم و شفاف اند. اندازه بلورهاي موم هاي نفتي به برش نفتي و شيوه استخراج موم آن بستگي دارد.

9ـ مواد پتروشيمي
فرآورده هائي كه از نفت مايه مي گيرند ، مواد پتروشيمي خوانده مي شوند.
پتروشيمي به عنوان يك صنعت گسترده از عهده ساختن فرآورده هاي گوناگون مورد نياز برآمده است. نسوج ، پلاستيك ها ، الياف و مواد بهداشتي و داروئي و … از اين فرآورده‌ها هستند. خوراك واحدهاي صنعتي پتروشيمي مي تواند از گازهاي سبك تا مواد مومي شكل نفتي و باقي مانده هاي سنگين عمليات نفتي باشد.

مواد سبك مورد استفاده در صنايع پتروشيمي متان ، اتان ، پروپان ، نرمال بوتان و ايزوبوتان است كه گازي شكل اند و ممكن است از عمليات سر چاه هاي نفتي به دست آمده باشند و يا در واحدهاي گوناگون پالايشگاه تهيه شده باشند.

ضرورت پالايش نفت
نفت خام ماده سوزنده اي است كه به همان گونه طبيعي نيز در دستگاه هاي حرارتي قابل استفاده است. هر چند كه كمتر ممكن است بدين گونه مورد استفاده قرار گيرد.

نفت خام ابتداء به فرآورده هايي كه نقطه جوش ملكولهاي آنها به هم نزديك اند و در سوختن و سوختار ويژگي هايي همانند دارند ، تبديل مي شود. سپس هر فرآورده بنا به ويژگي هاي فيزيكي و شيميايي خود به مصرف هاي مناسب مي رسد.

پالايش نفت دو سبب اساسي دارد ، نخست اينكه استخراج موادي چون نفتا ـ براي استفاده در صنايع پتروشيمي ـ روغن موتور ـ براي ماشين هاي گوناگون ـ و يا حتي بنزين بسيار با صرفه تر از مصرف نفت خام به عنوان ماده گرمازا است. دوم اينكه مصرف نفت خام به سبب اختلاف بسيار نقطه جوش و اشتعال اجزاء سازنده آن آسان و بي خطر نيست. از همين رو است كه بايد نفت خام را پالود و مواد سبك آن جدا كرد تا بشود از آن به عنوان سوختي ايمن استفاده كرد.

انواع نفت خام
هيدروكربورهاي نفت خام به سه دسته رده بندي مي شوند : پارافينها ، نفتينها و آروماتيكها ، نسبت درصد هر يك از اين تركيبات در يك نفت خام در توانائي آن به توليد فرآورده هاي گوناگون سخت مؤثر است.

بنابراين نفت خام ها را بنا به همين ويژگيشان پارافيني ، نفتيني و آروماتيكي مي خوانند. نفت هاي پارافيني براي توليد روغن موتور بسيار مناسب اند. نفت چراغ توليد شده از آنها نيز نقطه دودي بسيار بالا دارد. نفت هاي خوشبو براي توليد دلخواه ترين بنزين مناسب اند ، ولي نفت چراغ چندان خوبي به دست نمي‌ دهند. نفت خامها را از روي پس مانده تقطير آنها نيز دسته بندي كرده اند كه عبارتند از :

1ـ نفت خام آسفالتي
اين نفت ها داراي مقدار كمي موم هستند و پس مانده تقطير آنها از مواد آسفالتي تشكيل شده است اين نفتها گوگرد ، اكسيژن و ازت بسيار داشته ، برشهاي سبك و ميان سنگين آنها داراي هيدروكربورهاي نفتيني فراواني است. اين نفتها براي توليد قير و بنزين بسيار مناسب اند.

2ـ نفت خام پارافيني
پس مانده تقطير اين نفتها مقدار كمي مواد آسفالتي داشته ، مقدار گوگرد ، اكسيژن و ازت آنها نيز كم است. از اين نفتها مي ‌توان بهترين روغن موتور و نفت چراغ را به دست آورد.

3ـ نفت خام آميخته
اين نفتها ويژگي هايي ميان ويژگي هاي نفت خام هاي آسفالتي و نفت خام هاي پارافيني دارند و پس مانده تقطير آنها داراي مقدار بسياري موم و مواد آسفالتي است. از اين نفتها مي ‌توان همه ، فرآورده ها را به دست آورد. ولي كميت فرآورده ، به دست آمده از آنها از كميت فرآورده به دست آمده از نفت خام آسفالتي و نفت خام پارافيني كمتر و هزينه پالايش آن بيشتر از آنهاست.

دسته بندي نفت خام بنا به وزن مخصوص
نفتهاي خام گذشته از ناهمساني هاي ملكولي ، از نظر وزن مخصوص نيز گوناگون اند. نفت هايي كه وزن مخصوصشان كم است ، مقدار بيشتري مواد سبك چون بنزين ، گاز و گاز مايع دارند. برعكس نفت خامهاي سنگين مواد سبك كمتري داشته و درصد توليد نفت كوره از آنها بيشتر از نفتهاي سبك است.

از همين راه است كه با تخمين بازده فرآورده هاي گوناگون ، بهاي نفت خام تعيين مي شود. در بازرگاني نفت براي تعيين وزن مخصوص از درجه API استفاده مي شود كه رابطة آن با وزن مخصوص چنين است.
API =
انواع پالايشگاه ها
ميزان مصرف مواد نفتي هر منطقه نشانگر درجه صنعتي منطقه ، زمينه وجود منابع ديگر انرژي، و خلق و خوي مردم آن منطه است. همه و يا تمام فرآورده هائي كه از تقطير و تصفيه مستقيم مشتقات طبيعي نفت خام به دست مي‌ آيند ، معمولا با مصرف آنها در حوزه اقتصادي پالايشگاه ها متناسب نيستند بنابراين مي بايد اين توليدهاي اضافي را به فرآورده ‌هاي‌ ديگر مورد نياز بازار تبديل كرد.

فرآيندهايي كه بايد بدين منظور انجام شود ، بيشتر از نوع شكستن يا شكستن به وسيله هيدروژن هستند. در اين فرآيندها نفت كوره سنگين به بنزين و يا به نفت چراغ تبديل مي شود.

در فرآيندهاي پيوند ملكولي (الكيلاسيون) و ايزومريزاسيون ملكولهاي خيلي سبك به مواد سنگين تر مانند بنزين هواپيما و اتومبيل تبديل مي شوند. فرآيندهاي تبديل تنها براي بهتر كردن كيفيت بنزين مورد استفاده قرار مي گيرند.

فرآورده‌ هايي كه در اين فرآيندها به دست مي‌ آيند ، معمولا به اندازه كافي خالص نيستند و تركيبات گوگردي يا ازته در خود دارند. براي جدا كردن اين تركيبات از فرآورده‌ها بايد از فرآيندهايي ديگر نيز بهره گرفت. گوگردزدائي به وسيله هيدروژن و تصفيه شيميائي ، شستشوي مواد نفتي با سود سوزآور در مجاورت كاتاليزور از اين دسته فرايندها هستند. پالايشگاه را بنا به شمار فرآيندها و واحدهاي تصفيه آن ، ساده ، مجتمع و پيچيده مي خوانند.

پالايشگاه ساده
اين پالايشگاه از دستگاه هاي تقطير و فرآيندهاي تبديل كاتاليستي و تصفيه بنزين و نفت سفيد تشكيل مي شود. نوع نفت خامي كه در اين پالايشگاه تصفيه مي شود ، نشان دهنده نوع فرآيندهاي لازم است مثلا در مورد نفت خام اهواز به سبب كم بودن مقدار هيدروژن سولفوره و مركاپتان در فرآورده هاي‌ نفتا و نفت سفيد شستشوي آنها با سود سوزآور لازم نيست ، ولي در مورد نفت خام گچساران به سبب وجود هيدروژن سولفوره و مركاپتانها در فرآورده هاي سبك ، شستشو با سود سوزآور در مجاورت كاتاليزورويا تصفيه نفت سفيد با هيدروژن بسيار ضروري است. در پالايشگاه ساده معمولا فرآورده‌هاي‌ مستقيم چون گاز مايع ، بنزين ، نفت سفيد ، نفت گاز ، و نفت كوره توليد مي شود.

پالايشگاه مجتمع
در اين پالايشگاه با افزودن دستگاه هاي تقطير در خلاء ، شكستن با كاتاليزور و يا شكستن به وسيله هيدروژن ظرفيت توليد فرآورده هاي سبك و ميان تقطير را افزايش مي دهند.

در هنگام ضرورت مي ‌توان گازهايي را كه در دستگاه شكستن با كاتاليزور توليد شده با روش پيوند ملكولي به بنزين مرغوب تبديل كرده ، پس مانده تقطير در خلاء را نيز مي ‌توان به عنوان سوخت و يا براي تهيه انواع قير به كار برد.

پالايشگاه پيچيده
اين پالايشگاه علاوه بر واحدهاي ياد شده با داشتن دستگاه هاي روغن سازي كه شامل فرآيندهاي آسفالت گيري ، جدا كردن آروماتيك ها ، موم گيري و تصفيه با هيدروژن است ، انواع روغن موتور و روغنهاي صنعتي را توليد مي كند. دراين پالايشگاه مي ‌توان با مجهز كردن دستگاه تقطير مقداري از نفتا را براي خوراك دستگاه هاي پتروشيمي جدا كرد و يا حلالهاي گوناگوني توليد كرد.

پالايشگاه هاي‌ داخلي و صادراتي
در رده بندي ديگري كه شايد از دسته بندي بالا مشخص تر باشد ، رده بندي بنا به بازار مصرف است. پالايشگاه هايي كه تمامي توليد آنها در حوزه محدودي مصرف مي شود ، پالايشگاه هاي داخلي و پالايشگاه هايي كه فرآورده‌ هاي آنها صادر مي شود ، پالايشگاه هاي صادراتي ناميده مي شوند.


پالايشگاه هاي داخلي
پيدايي صنايع پتروشيمي و فرآورده هاي تازه ديگري كه منشأ نفتي دارند ، مصرف نفت را در كشور هاي گوناگون به جائي رسانده است كه ساختن پالايشگاه هايي براي توليد فرآورده هاي مورد نياز كاملا با صرفه و اقتصادي است ، زيرا وارد كردن نفت خام با نفتكش هاي بزرگي كه به تازگي ساخته شده و تصفيه نفت در داخل هر كشور ، بسيار ارزانتر از وارد كردن مواد تصفيه شده تمام خواهد شد.

از سوئي ديگر خواست دولتها به گسترش صنايع داخلي ، پيدائي كار بيشتر ، و سرانجام مسائل نظامي و استراتژيكي عواملي هستند كه در ساختن پالايشگاه هاي داخلي مؤثرند.

پالايشگاه هاي صادراتي
اين پالايشگاه ها معمولا در نزديكي منطقه هاي نفت خيز و در كنار دريا و راه هاي‌ آبي ساخته مي شوند و بيشتر توليدات آنها صادر مي شود

به اين مطلب امتياز دهيد:

+26
كاربران حاضر:

شما از امتياز لازم براي پاسخ به موضوع مطروحه دركلوب برخوردار نيستيد.


| زمان ايجاد: 0.0673110 ثانيه. | کاربران آنلاين - 0 | ميهمانان آنلاين - 9 | اين بخش متعلق است به: كانون دانش |

ايميل به مدير سايت | پرسش از مدير | فيد آر اس اس همسنگان | پیشنهاد و انتقاد | شرايط عضويت | توصيه هاي امنيتي